De grootste festivals in België: 11 die je moet kennen
De grootste festivals van België, van Tomorrowland en Rock Werchter tot Pukkelpop en de Gentse Feesten: waar en wanneer ze zijn en hoe acts geboekt worden.

Van een tentenstad in de Flevolandse polder tot een jazzmarathon in Rotterdam en theater op de stranden van Terschelling: Nederland herbergt een opmerkelijk aantal festivals in een klein land. Dit zijn de bekendste: waar en wanneer ze plaatsvinden, hoe ze aanvoelen en wat artiesten erover moeten weten.
Weinig landen nemen festivals zo serieus als Nederland. Het seizoen opent met Pasen in een Brabants weiland, piekt in de lange weekenden van juni, juli en augustus, en is pas echt voorbij als Amsterdam Dance Event in oktober de hoofdstad overneemt. De afstanden zijn klein en het spoorwegnet is dicht, dus een festival in Limburg of op een Waddeneiland is voor bijna iedereen een reëel uitje.
De Nederlandse festivalcultuur is breed in plaats van in kampen verdeeld: dezelfde festivalganger kampeert in augustus op Lowlands en gaat in mei met het gezin naar een gratis bevrijdingsfestival. Elektronische muziek is een nationaal exportproduct, gevormd door Nederlandse promotors en dj's, maar ook rock, jazz, klassieke muziek en locatietheater hebben hun vlaggenschepen, en het Holland Festival brengt elk jaar in juni internationaal theater, opera en dans naar Amsterdam.
Lowlands is het festival waaraan de meeste Nederlandse muziekliefhebbers alle andere afmeten. Drie dagen lang verrijst er in augustus een tijdelijke stad naast attractiepark Walibi in Biddinghuizen, en het programma reikt veel verder dan muziek: theater, stand-upcomedy, film, wetenschapslezingen, literatuur en beeldende kunst delen het terrein met de podia. De kaarten zijn vaak uitverkocht voordat er ook maar één act bekend is.
Het terrein ligt in het vlakke, op het water gewonnen landschap van Flevoland, waar de campingvelden een weekend lang een klein stadje vormen. Grote internationale headliners delen de affiche met alternatieve rock, hiphop, elektronische acts en nieuwe bands in de kleinere tenten, terwijl de kunstpodia ruimte geven aan cabaret, dans en spoken word. De stemming is nieuwsgierig en ruimdenkend.
Tip: Koop je kaarten op het moment dat de verkoop begint, en pak je tas alsof het gaat regenen.
Pinkpop is het oudste jaarlijkse popfestival van Nederland en dankt zijn naam aan Pinksteren, het weekend waarop het van oudsher werd gehouden. Tegenwoordig duurt het drie dagen in juni op Megaland in Landgraaf, in de Zuid-Limburgse heuvels. Generaties Nederlandse gezinnen zijn ermee opgegroeid, en elk voorjaar gaat het in het hele land over de headliners.
Megaland is een grazig amfitheater op een paar kilometer van de Duitse grens, met Heerlen en Maastricht binnen handbereik. De affiche leunt op rock en pop met grote internationale namen, terwijl in de tenten indie, hiphop en Nederlandse acts spelen. Het voelt als een klassiek rockfestival: meezingen, kamperen en een trouw publiek van alle leeftijden.
Tip: Camping en dagkaarten worden apart verkocht; reken op extra tijd voor de treinen naar Landgraaf.
Amsterdam Dance Event is geen festivalterrein maar een overname van de hele stad, vijf dagen lang, elk jaar in oktober. Overdag is het het trefpunt van de internationale dance-industrie, met een conferentie voor dj's, producers, labels en promotors; 's nachts vullen clubs, loodsen, kerken en concertzalen door heel Amsterdam zich met feesten waarin elke tak van de elektronische muziek aan bod komt. Het is een van de spilweken in de dancekalender.
Doordat ADE zich over een stad uitspreidt in plaats van over een veld, verandert het karakter per locatie: techno in een voormalige gasfabriek, house op een boot, ambient in een kerk. Labels en collectieven zetten hun eigen showcases neer, waardoor het programma in feite honderden losse evenementen onder één vlag is, net zozeer een netwerkweek als een festival.
Tip: Dj's die willen spelen, benaderen het beste de labels en de zalen die een ADE-avond organiseren: zij stellen hun eigen line-up samen.
North Sea Jazz is het vlaggenschip van de Nederlandse jazz en een van de meest gerespecteerde festivals van Europa. Het werd in 1976 in Den Haag opgericht en is sinds 2006 thuis in Rotterdam Ahoy, waar het drie dagen in juli vult met jazz in de breedste zin: bebop en bigbands naast soul, funk, blues, latin, hiphop en elektronische kruisbestuivingen, met legendes en opkomende namen in hetzelfde weekend.
Alles speelt zich binnen af, verspreid over de hallen van het Ahoy-complex, waardoor het festival aanvoelt als een reusachtige clubtocht met airco. Het randprogramma North Sea Round Town brengt de jazz rond het hoofdevenement naar de cafés, parken en pleinen van Rotterdam, en het publiek loopt uiteen van doorgewinterde jazzkenners tot mensen die gewoon een mooie avond uit willen.
Tip: Bestudeer het tijdschema vooraf: er lopen veel podia tegelijk en populaire zalen zitten snel vol.
Zwarte Cross is het festival dat het landelijke oosten van het land het best vangt. Het begon in 1997 als een motorcrossevenement met muziek erbij en groeide uit tot een lang weekend in Lichtenvoorde in de Achterhoek, waar rock- en poppodia het terrein delen met motorstunts, theatertenten, cabaret, kampvuren en met opzet absurde nevenattracties. Het is luid, modderig, zelfspottend en mateloos populair.
Het terrein is boerenland net buiten het dorp, met uitgestrekte campings en een flinke dosis Achterhoeks dialect en humor. De muziek is breed: hardrock en metal, Nederlandstalige pop en volksmuziek, punk, hiphop en dancetenten. Regionale bands delen de affiche met landelijke headliners, en het theater- en cabaretprogramma is geen bijzaak.
Tip: Boek de camping meteen bij je ticket en reken op vroege ochtenden zodra de crossmotoren starten.
Mysteryland is een van de oudste dancefestivals van Nederland en een etalage voor het Nederlandse talent voor theatraal festivalontwerp. Het vindt in augustus plaats op het voormalige Floriade-terrein in de Haarlemmermeer, vlak bij Schiphol, en verspreidt zijn podia over een aangelegd park, elk met een eigen decor, thema en muzikale identiteit. House, techno, trance, hardstyle en bassmuziek hebben er allemaal een plek.
Door de parkomgeving met vijvers en bos voelt het eerder als een fantasiedorp dan als een veld. Kunstinstallaties, performers en uitbundige podiumbouw zijn net zo goed de attractie als de dj's, het internationale publiek is vriendelijk en kleurrijk, en dankzij de camping wordt het een heel weekend in plaats van één dagje uit.
Tip: Het terrein ligt op een paar minuten van Schiphol, ideaal voor wie ervoor invliegt.
Paaspop opent elk paasweekend het Nederlandse festivalseizoen in Schijndel, het Brabantse dorp dat het sinds 1974 herbergt. Wat begon als een plaatselijk feest is uitgegroeid tot een driedaags festival met internationale headliners, Nederlandse popsterren, dancetenten en cabaret, verpakt in de warme gastvrijheid waar het zuiden om bekendstaat. Voor veel Nederlandse festivalgangers is dit het eerste weekend van het jaar in een tent.
Het terrein ligt aan de rand van het dorp, met camping en de sfeer van een dorpskermis: kermislichten, eetkraampjes en een publiek dat van tieners tot grootouders loopt. De muziek is bewust gemengd, van rock en singer-songwriters tot Nederlandstalige feestacts, hiphop en house, gemaakt voor een goede tijd en niet voor de fijnproever.
Tip: Het is vroeg in het voorjaar, dus pak je spullen voor koude nachten en kijk vooraf naar het vervoer vanuit 's-Hertogenbosch.
Oerol verandert het Waddeneiland Terschelling elk jaar in juni tien dagen lang in een podium. Theatergezelschappen, muzikanten, dansers en beeldend kunstenaars bouwen hun werk in stranden, duinen, bossen en boerenerven, waardoor de wandeling of de fietstocht naar een voorstelling bij de ervaring hoort. Het festival werd in 1982 opgericht en geldt als een van de belangrijkste Europese festivals voor locatietheater, met makers van ver buiten Nederland.
Een hoofdpodium is er niet: voorstellingen en installaties liggen verspreid over het eiland en zijn met de fiets te bereiken over paden door de duinen. De muziek loopt van folk tot experimenteel geluidswerk, en 's avonds vult straattheater het havendorp West-Terschelling. Het aantal slaapplekken op het eiland is beperkt, dus er wordt maanden vooruit geboekt.
Tip: Reserveer de boot vanuit Harlingen en je slaapplek ruim op tijd, en huur bij aankomst een fiets.
Het Grachtenfestival haalt de klassieke muziek elk jaar in augustus zo'n tien dagen lang uit de concertzaal en brengt haar naar de Amsterdamse grachten. Kamermuziek, orkestconcerten, jazz en wereldmuziek klinken in binnentuinen, hofjes, musea, kerken en op boten, met jonge musici als hart van het programma. Het boegbeeld is het Prinsengrachtconcert, gespeeld op een ponton voor Hotel Pulitzer.
De plekken zijn net zo goed de bedoeling als de muziek: een strijkkwartet in een verborgen tuin, een recital op een woonboot, een koperensemble op een brug. Het festival werkt nauw samen met de conservatoria en geeft veel opkomende spelers hun eerste grote publiek, en het opent hoeken van de grachtengordel die normaal gesloten blijven.
Tip: Concerten op het water en in kleine binnentuinen hebben weinig plaatsen, dus boek vooraf.
De grote Nederlandse festivals worden geboekt door een handvol promotors en agenten, en de weg naar binnen loopt meestal via een showcase en niet via een onaangekondigde mail: Eurosonic Noorderslag in Groningen is elk jaar in januari de plek waar Europese festivalboekers nieuwe acts scouten. Stadsfestivals, bevrijdingspodia en de zijtenten van grotere evenementen worden lokaler geboekt, vaak door vrijwilligers die op zoek zijn naar regionaal talent, en een helder EuroActs-profiel met video, prijzen en een contactformulier helpt hen om dj's, bands en acts te vinden.
Organiseer je zelf een kleiner festival, een dorpsfeest, een bevrijdingspodium of een zomerfeest voor het personeel, dan heb je geen boekingsbureau nodig om je affiche te vullen. Op EuroActs filter je artiesten op categorie en regio, bekijk je hun video's en neem je rechtstreeks contact op, zonder commissie voor een van beide partijen. Vuurartiesten, coverbands, dj's, straatacts en kinderentertainers staan er allemaal.
Dat hangt ervan af hoe je telt. Zwarte Cross in Lichtenvoorde wordt meestal genoemd als het grootste meerdaagse festival op één terrein, terwijl Lowlands en Pinkpop in het buitenland het bekendst zijn en het snelst uitverkopen. Amsterdam Dance Event is qua bereik nog groter, maar dat strekt zich vijf dagen over een hele stad uit in plaats van over één terrein.
Het hoogseizoen loopt van juni tot en met augustus, wanneer Pinkpop, Oerol, North Sea Jazz, Zwarte Cross, Lowlands en Mysteryland elkaar bijna wekelijks opvolgen. Paaspop met Pasen geldt als de opening en Amsterdam Dance Event in oktober als de afsluiting, terwijl de gratis stadsfestivals zich rond Koningsdag en Bevrijdingsdag verzamelen, eind april en begin mei.
Amsterdam Dance Event in oktober is onmisbaar voor wie het serieus meent met elektronische muziek. Voor dance in de openlucht zijn Mysteryland bij Schiphol en Awakenings de klassieke keuzes, Defqon.1 in Biddinghuizen is het thuis van de hardstyle, en Dekmantel in Amsterdam wordt geroemd om zijn avontuurlijke undergroundprogramma. De meeste grote popfestivals hebben daarnaast hun eigen dancetenten.
Begin lokaal: dorps- en stadsfestivals, bevrijdingspodia en de kleine tenten bij grotere evenementen worden geboekt door regionale programmeurs die acts willen die ze echt kunnen zien spelen. Stuur dus een korte video, een duidelijke prijs en een link naar een profiel dat ze kunnen doorsturen, bijvoorbeeld op EuroActs. Voor de grote festivals zijn showcases als Eurosonic Noorderslag en de Popronde de gebruikelijke route naar binnen.
Ja, en een paar van de meest geliefde evenementen zijn gratis. De bevrijdingsfestivals op Bevrijdingsdag in mei vinden in elke provincie plaats, Parkpop in Den Haag is al decennialang een gratis traditie, de Vierdaagsefeesten vullen Nijmegen in juli een week lang met podia, en Koningsdag verandert in april bijna elke plaats in een openluchtfeest.
18 landen · 15 talen
De grootste festivals van België, van Tomorrowland en Rock Werchter tot Pukkelpop en de Gentse Feesten: waar en wanneer ze zijn en hoe acts geboekt worden.
Van Glastonbury en Edinburgh Fringe tot Creamfields en de Proms: de 10 bekendste festivals van het Verenigd Koninkrijk, met waar, wanneer, genre en tip.
De grootste festivals van Ierland, van Electric Picnic tot Cork Jazz Festival: waar ze zijn, wanneer ze plaatsvinden en hoe artiesten er kunnen spelen.
Grootste festivals van Duitsland, van Rock am Ring en Wacken tot Oktoberfest en Bayreuth: stad, maand, genre en praktische tips voor bezoek en artiesten.
Van Avignon en de Vieilles Charrues tot Hellfest en Jazz à Vienne: de 11 bekendste festivals van Frankrijk, met stad, maand, genre en een tip.
Van Primavera Sound en Sónar tot Benicàssim, Mad Cool en de Bienal de Flamenco: de 12 bekendste festivals van Spanje, met waar, wanneer en een tip.